İşletmelerin değişen pazar koşullarına uyum sağlayabilmeleri için uygun inovasyon stratejileri geliştirmeleri gerektiğinden bahsetmiştik. Bu noktada inovasyon portföyü veya inovasyon portföy yönetimi, stratejik öncelik ve hedefleri proje tabanlı inovasyon faaliyetlerine dönüştürmek için kullanılmaktadır. Yenilikçi fikirlerin değer yaratan çıktılara dönüştürülme sürecinde risk ve getiri dengesi gözetilerek yapılan çalışmalar, inovasyon portföy yönetiminin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Diğer bir deyişle inovasyon yatırımlarından en iyi çıktıları hedeflerken aynı zamanda inovasyonun doğasında var olan belirsizlikle mücadelede risk faktörlerini gözetmek, stratejik inovasyon portföyünün en önemli amacını oluşturmaktadır. Bu portföy havuzu sadece yeni ürün geliştirme projeleri sonucu ortaya çıkan ürün inovasyonlarını değil aynı zamanda süreç, hizmet ve iş modeli inovasyonu gibi farklı inovasyon türlerini de kapsayabilmektedir.
Proje yönetimi perspektifinden benzer projeler birleşerek programları, programlar ve projeler birleşerek de işletmenin stratejik hedefleri ile uyumlu portföylerini oluşturur. Bu portföyleri yönetmek proje veya programlardan daha zordur. Konu inovasyon portföyü olunca zorluk derecesi daha da artmaktadır. Çünkü yürürlüğe konulacak projelerin veya yatırımların asla tam veya olgun olmaması ve bu nedenle gelecekteki değerlerinin oldukça belirsiz olması, inovasyon portföylerini de etkilemektedir.
Projeler seçilirken portföy yönetimi kapsamında işletmelerin ileride faydasına olacak projeler seçilmelidir. Her ne kadar projelerin daha kısa vadeli hedefleri, portföylerin de daha uzun vadeli hedefleri olsa da her bir proje, portföyün bir parçasıdır. Bu kapsamda her bir inovasyon projesi için başlatılacak inovasyon süreci, inovasyon portföyü ile uyumlu olmalıdır. Dolayısıyla, inovasyon portföyünü oluşturma ve yönetme süreci, inovasyon geliştirme sürecine paralel olarak gerçekleşir.
İnovasyon portföylerini yönetmek için şu 5 temel adımı sizlere önereceğiz:
Adım 1: Sektördeki kilit stratejik faktörleri belirleyin.
Adım 2: Dikkate alınacak kriterler tanımlayın.
Adım 3: Kriterlerin ağırlıklarını belirleyin.
Adım 4: Risk-getiri değerlendirmesi ile ideal inovasyon portföyünüzü oluşturun.
Adım 5: Portföyünüz ile uyumlu yeni projeleri değerlendirin.
Adım 1 – Sektördeki Kilit Stratejik Faktörleri Belirleyin
Bu stratejik faktörler genellikle şu bileşenlerden oluşur:
- Rakiplerinizin inovasyon gücü. Rakipler güçlü yenilikçiler olduğunda, uygun bir şekilde kendi kapasitenizi artırmamız gerekebilir.
- Rakiplerimizin şu an üstlendiği girişimler. Planlarını veya projelerini rakipleriniz açıklamışlarsa, bu sizin seçimlerinizi etkileyebilir.
- Sektördeki konumumuz (lider / takipçi / vb.). Eğer bir liderseniz ve konumumuzu korumak istiyorsanız, pozisyonunuzu yatırımla desteklemeye hazır olmalısınız.
- Risklere duyulan iştahınız, bir yönüyle denge noktanızı güçlendirebilir. İşletmemiz tamamen riskten kaçınırsa yürütmeye hazır olduğumuz projeleri de etkileyecektir.
- Sektörünüzdeki metalaşma oranı. Fiyatlar ne oranda düşüyor ve fiyat düşüşleri karşısında karlılığı korumak için ne kadar yenilikçi olmalısınız.
- İşletmenizin dijital teknolojileri benimseme hızı. Dijital teknolojiler sizin için önemli bir etkiye sahipse dijitalleşmeye ayıracağınız yatırımlara şimdiden odaklanmanız gerekir.
- Küreselleşmenin etkisi, beraberinde getirdiği tehditler ve sağladığı yeni pazarlar.
- Sektörünüzdeki genel değişim oranı. Değişim çok hızlı olduğunda, pazara hız kazandıracak yeni bir inovasyon yaklaşımı gerektirir.
İşletmeniz veya sektörünüz ile ilgili olabilecek başka faktörler de olabilir. Bu sadece açıklayıcı bir listedir. Listeyi hazırladıktan sonra, inovasyon portföyünüzün periyodik bir incelemesini yapın ve bu adımda bahsedilen faktörler ile Adım 2’de dikkate alınacak kriterlerin bir doğrulamasını yapın. Bu önemli faktörler aynı zamanda Adım 2’nin de temelini oluşturacaktır.
Adım 2 – Dikkate Alınacak Kriterleri Tanımlayın
Portföyünüze dahil edeceğiniz bireysel fikirleri ve projeleri değerlendirmek için kullanacağınız kriterler, rekabet ettiğiniz belirli endüstrilerin ve pazarların stratejik faktörlerine bağlı olacaktır. Sizin için önemli olan değerlendirme kriterlerinin bir listesini geliştirin. Aşağıdaki kriterleri örnek olarak kullanabilirsiniz:
- Adım 1’de listelenen stratejik faktörlere uyun
- Eşsizlik
- Teknik başarı olasılığı
- Ticari başarı olasılığı
- Bir sonraki karar noktası veya tamamlanma için Ar-Ge maliyetleri
- Tamamlanma veya bir sonraki karar noktasına kadar geçen süre
- Fikri mülkiyet koruması veya rakiplerin kopyalama kolaylığı
- Rekabet avantajında dayanıklılık
- İnovasyon/Öneri platformu
Listenizde 5 ila 15 arasında bir ölçüt olabilir.
Adım 3 – Kriterlerin Ağırlıklarını Belirleyin
Aşağıdaki tablonun ilk bölümü Adım 1’den çıkan stratejik faktörlere ikinci bölümü ise Adım 2’de her bir proje veya fikir için kullanacağımız inovasyon kriterlerine birer örnektir.
Bu adım önemli olduğunu düşündüğünüz tüm kriterleri göz önünde bulundurmanıza ve daha az önemli gördüğünüz kriterleri de ihmal etmeden, sizin için daha önemli olan kriterleri göz önünde bulundurmanızı sağlar. İncelenen her fikir veya proje aynı ağırlık tablosunda değerlendirilecek, böylece her biri için verilen puan diğerleriyle anlamlı olarak karşılaştırılabilecektir.
Adım 4 – Risk-Getiri Değerlendirmesi ile İdeal İnovasyon Portföyünüzü Oluşturun
İdeal portföy için risk-getiri dengesi ile inovasyon türleri gözetilmelidir. Aşağıdaki 2×2’lik matris, risk ve getiri arasındaki dengeyi düşünmek için basit ve etkili bir çerçeve sağlar.
Bu risk-getiri matrisine şu anda yürütüyor olduğunuz projeleri baloncuk halinde yerleştiriniz. Baloncuğun büyüklüğü yatırımın büyüklüğünü gösterir. Ayrıca, bireysel projeleri toplayarak ve kareyi buna göre boyutlandırarak her çeyrekteki yatırım miktarını gösterin. Bu, hem çeyrek başına proje sayısına hem de çeyrek başına göreceli yatırıma göre portföyünüzün nasıl dağıtıldığını bir bakışta görmenizi sağlayacaktır.
Daha sonra, dört farklı inovasyon türü – radikal inovasyon, artırımsal inovasyon, iş modeli inovasyonu ve yeni girişim inovasyonu arasındaki yatırım dengesi ele alınır. Böylelikle inovasyon yatırımlarının inovasyon türlerine göre dağılımını ortaya koymuş olursunuz.
Adım 5 – Portföyünüz ile Uyumlu Yeni Projeleri Değerlendirin
Artık önerilen tüm yeni yatırımların değerlendirmelerini hazırlamaya işbirliği içerisinde başlayabilirsiniz. Portföyü değerlendiren katılımcılar tüm bilgileri tartışır ve derecelendirmelere katılıp katılmadıklarına karar verirler:
- Grup, portföy üzerindeki yerleşimi kabul ediyor mu?
- İnovasyon süreci nasıl işleyecek?
- Grup, risk değerlendirmelerine katılıyor mu?
- Proje, ideal genel risk / getiri matrisine nasıl katkıda bulunur? Önemli bir katkı mı? Yoksa çok riskli mi? Geri dönüşüm oranı nedir?
Ayrıca, projelerin zaman çizelgesi, ayrılan kaynaklar ve risk dengesi gibi hususlar da değerlendirmeye alınır. Tüm proje yatırımları değerlendirildikten sonra risk-getiri matrisleri eşliğinde projelerin portföye dahil edilip edilmeyeceğine karar verilir.
Sonuç
Artık bazıları ham fikir aşamasında bazıları ticarileştirmeye yakın farklı inovasyon türlerinden oluşan bir inovasyon portföyünüz var. Artık portföy değerlemesi yapmak gerekmektedir. Bunun için Net Bugünkü Değer, Geri Dönüş Oranı gibi finansal modeller kullanılabileceğiniz gibi kıyaslama ve skorlama gibi sayısal olmayan yöntemlere de başvuru yapabilirsiniz. Portföy değerlemesi ile bulunduğunuz konum, yatırımın geri dönüş süresi, kâra geçtiğiniz noktayı vb. birçok ölçüme ulaşabilirsiniz.
Yazarlar:
Kaynak: InnovationLabs