İnovasyon süreci, işletme için yeni olan ve önceden var olan uygulamalar ile her türlü yeni fikirlerin uygulamaya konmasında etkin rol oynamaktadır. Bu süreçte doğru fikirleri ve iş modellerini belirleyip uygulamaya koymak inovasyonların başarılı bir şekilde uygulanmasında önemli bir yere sahiptir. Çünkü her inovasyon başarılı bir şekilde sonuçlanmayabilir. Bunun için inovasyon süreci içerisindende doğru kararlar vermek oldukça önemlidir.
İnovasyon süreci içerisinde doğru kararları verebilmek için E. Rogers (1995) tarafından tanımlanan inovasyon yayılım süreci etkin rol oynamaktadır. Bu süreç 4 aşamadan oluşmaktadır. Bunlar:
- Yenilik
- İletişim Kanalları
- Zaman
- Sosyal Sistem
Yenilik, bilginin algılanması ile başlar ve inovasyon süreci boyunca doğru kararların verilip inovasyonun uygulamaya konmasıyla sonuçlanır. Bu bilginin yayılması ve benimsenmesi kitle iletişim araçları sayesinde olur ve inovasyonun kabul veya red edilmesi ile neticelenebilir. Zaman aşamasında ise yeniliğe uyum sürecinde işletmelerin farklılık gösterdiği ortaya çıkmaktadır. Sosyal sistem de ise Rogers, yeniliği benimseyenleri 5 kategoride ele almıştır. Bunlar: yenilikçiler, ilk benimseyenler, ilk çoğunluk, geç çoğunluk ve geride kalanlardır. Yenilikçiler sistemdeki yeni fikre ilk uyum sağlayanlardır. Bunlar risk almaktan çekinmeyen, maceracı, cesaretli ve atılgan bireylerdir. Ve sırasıyla bu fikri ve yeniliği benimseme sürecine göre sırasıyla sistemdeki diğer gruptaki bireylere doğru ilerler. Sosyal sitem ayrıca, diğer dış çevreyi de kapsamaktadır. Bunlar basın-yayın, devlet politikaları ve benzeri çevresel faktörler olabilir.
Bu yayılım sürecinde Rogers tarafından tanımlanan 5 aşamalı İnovasyon Süreci Karar Modeli ise şöyledir:
İlk aşama olan bilgi aşamasında, işletme inovasyonun varlığının farkına varır ve inovasyonla ilgili ilk bilgilere sahip olur. Bu farkındalık ve bilgilenme kısmında işletme inovasyon sürecini başlatmak için farklı stratejiler izler. Örneğin; inovasyon sonucundan farklı işletmeler başarı elde ettiyse, işletme o inovasyonu hızlı bir şekilde taklit etmeye çalışabilecek bir strateji belirleyebilir.
Bilgi sürecinin ardından işletme olumlu ya da olumsuz bir şekilde söz konusu inovasyona dair izlenimlerini netleştirir. Bu da ‘Kanaat’ sürecidir. Bu aşama inovasyon sürecinin daha çok psikolojik boyutudur. İşletmeler yeni fikirler hakkında sürekli olarak bilgi arayışındadırlar. Hangi bilginin güvenilir olduğunun belirlenip bunu nasıl yorumlanacağının kararı bu aşamada verilir. İnovasyon faaliyetlerinin işletme yapısına uyumluluğunun ve karşılaşılabilecek sorunların belirlenmesi bu aşamada gerçekleştirilir.
Üçüncü aşama karar aşaması, söz konusu inovasyonun uygulanıp uygulanmama kararının verildiği aşamadır. Uygulanmama kararı iki türlü verilebilir. İnovasyonun uygulanması ya tamamen reddedilebilir. Ya da sonra uygulanması noktasında fikir birliğine varılabilir. Eğer şimdi uygulama kararı verildiyse 4. aşamaya geçilir. Bu süreçte inovasyon sonucu oluşturulan ürün, hizmet ve süreçlerin sunumundan önce prototipinin müşterilere veya söz konusu inovasyon etkilenecek kullanıcılara kullandırılması ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda inovasyon sürecinin hızlandırılması sağlanabilir.
Uygulama aşamasında, benimsenen inovasyon fikirleri uygulanmaya başlanır. Bu aşama oldukça sancılı ve uzun geçebilir. Fikirlerde değişikliklere gidilebilir, inovasyon süreci içerisindende düzenlemeler yapılabilir. Çünkü ürün, hizmet veya süreçle ilgili belirsizlikler bu aşamada da devam etmektedir. Üretim, adaptasyon, pazarlama ve dağıtım gibi aşamalarda sorunlarla karşılaşılabilir. Bu durumlar teknolojik ve karmaşık yapıya sahip inovasyonlar ile büyük pazarlara hitap eden inovasyonlarda daha çok ortaya çıkabilmektedir.
Son aşama onay aşamasıdır. Bu aşamada, işletme inovasyon sürecinde verilen kararlar sonucu elde edilen verileri değerlendirir. Uygulama aşamasında ortaya çıkan sorunlar, beklentilerin yeterince karşılanamaması durumunda mevcut inovasyonun sürdürülebilirliği imkânsız hale gelebilir. Bu durumda da inovasyondan vazgeçilebilir. Ortaya çıkan sorunların çözümleri veya ufak tefek güncellemelerle inovasyonun sürdürülebilirliği mümkünse inovasyon faaliyetlerine devam edilir.
Sonuç olarak inovasyon karar sürecinin kapsama alanı ve zamanı, inovasyonun yapısına, amacına ve işletme organizasyon yapısına göre farklılık gösterir. Bu süreçte belirli bir zaman diliminden bahsetmek doğru olmayabilir. İnovasyonun sahip olduğu özellik, onun benimsenme düzeyini ve büyük oranda inovasyon sürecinde verilen kararları etkilemektedir.
Buraya tıklayarak yazımıza işletme blog sayfamızdan da ulaşabilirsiniz.
İnovasyon sürecinde kullanılan tekniklerden birisi olan Tasarım Odaklı Düşünceyi ( Design – Thinking ) konu aldığımız blog yazımıza buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.